آسیب‌شناسی آموزش تاریخ شفاهی در ایران

ابوالفضل حسن‌آبادی

بررسی وضعیت آموزش تاریخ شفاهی در ایران نشان می‌دهد که این حوزه، نسبت به بسیاری از کشورها، به‌ویژه در آسیا، از موقعیت مناسبی برخوردار است. این وضعیت مرهون فعالیت مراکز تاریخ شفاهی، سازمان‌های مردم‌نهاد و انتشار کتاب‌های متعدد در این زمینه است. در این میان، نقش هفته‌نامه تاریخ شفاهی به‌عنوان نشریه‌ای ترویجی در اطلاع‌رسانی فعالیت‌ها و انتشار مطالب علمی، برجسته است. به نظر می‌رسد آموزش تاریخ شفاهی به مرحله‌ای رسیده که...

الگوهای کاربردی در زمینه شبیه‌سازی متون به قلم‌های فاخر و صاحب‌سبک،

ذیل استفاده از ابزار هوش مصنوعی در ادبیات پایداری

حسن بهشتی‌پور

فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی مولد، در سال‌های اخیر نه‌تنها حوزه‌های علمی و صنعتی، بلکه قلمروهای حساس فرهنگ، حافظه تاریخی و ادبیات را نیز دگرگون کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین این قلمروها، ادبیات پایداری است؛ ادبیاتی که روایتگر رنج، مقاومت و تجربه‌های زیسته انسان‌هایی است که در بستر جنگ، اسارت، سرکوب و بحران‌های جمعی زیسته‌اند و در برابر دشمن به هر طریقی که می توانند مقاومت می کنند.

تحلیل اثرگذاری خاطرات دفاع مقدس بر نسل جدید: کاربرد در انتقال ارزش‌ها

محمدمهدی بهداروند

خاطرات دفاع مقدس تنها روایت‌های تاریخی نیستند؛ آن‌ها ابزارهای فرهنگی، تربیتی و آموزشی قدرتمندی‌اند که می‌توانند نسل جدید را با واقعیت‌های جنگ، هویت ملی، و ارزش‌های انسانی آشنا کنند. در عصر حاضر که دسترسی به منابع اطلاعاتی بسیار گسترده است و فرهنگ بصری و رسانه‌ای نسل جدید شکل‌دهنده بخش بزرگی از ذهن و رفتار آنان است، خاطرات دفاع مقدس می‌توانند پلی میان گذشته و حال ایجاد کرده و مفاهیم اخلاقی، معنوی و اجتماعی را به شکلی ملموس و زنده منتقل کنند.

پیشگفتار و مقدمه در کتاب‌های تاریخ‌شفاهی

محمدمهدی عبدالله‌زاده

«پیشگفتار» و «مقدمه» نقش مهمی در دیده شدن کتاب دارند. تدوین‌گر یا نویسنده تاریخ شفاهی با نقش مورخ در این امر مهم، رسالت بزرگ و سنگینی بر دوش دارد. وی اثری را خلق می‌کند که در تاریخ ماندگار است؛ زیرا اثرش هرچند کوچک باشد، جزئی از تاریخ است. وی قدر خودش، کارش، مردمش و وقت مردمش را می‌داند و بر این اساس برای کاری که انجام می‌دهد، ارزش قائل است و وقت می‌گذارد. از «بِ» بسم‌الله اثر تا «ن» پایان آن برایش اهمیت دارد و خود را نسبت بدان مسئول می‌داند.

تحلیل و دسته‌بندی متون ادبیات شفاهی پایداری با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین

حسن بهشتی‌پور

تحلیل و دسته‌بندی متون ادبیات شفاهی پایداری در عصر فناوری‌های نوین، صرفاً یک مسئله فنی یا آرشیوی نیست، بلکه با پرسش‌های بنیادین روش‌شناختی، معرفت‌شناختی، اخلاقی و سیاسی گره خورده است. مسئله محوری نه فقط توانمندی فناوری‌ها، بلکه حدود و مشروعیت مداخله آن‌ها در روایت‌هایی است که در بستر گفتار، حافظه، عاطفه و رابطه انسانی شکل گرفته‌اند. این مقاله با رویکردی انتقادی و میان‌رشته‌ای، اقتضائات تحلیل و دسته‌بندی متون ادبیات شفاهی پایداری را در سه سطح تحلیل، دسته‌بندی و ضرورت‌های مشترک صورت‌بندی می‌کند.

حذفیات در ویراستاری تاریخ‌ شفاهی

محمدمهدی عبدالله‌زاده

پس از اتمام جلسات مصاحبه، آرشیو نسخه اصلی، پیاده‌سازی، نسخه‌خوانی و بازشنوایی متن مصاحبه انجام شده، و چنان‌چه محتوا ویژگی‌های انتشار به صورت مقاله و یا کتاب را دارا باشد، باید ویراستاری متن آغاز شود. اصولاً درک متن پیاده‌شده مصاحبه به صورت کلمه به کلمه، در اغلب موارد امری ساده نیست و نیاز به ویراستاری دارد تا به متنی روان و مستند تبدیل شود و فهم آن آسان شود.

نقدی بر پژوهش در تاریخ شفاهی

موانع، محدودیت‌ها و افق‌های نو

فاضل شیرزاد

تاریخ شفاهی، شاخه‌ای جذاب از مطالعات تاریخی و جامعه‌شناسی است که مسیری به دنیای تجربه‌ها، خاطرات و روایت‌های فردی می‌گشاید. این رویکرد، به ویژه در شناخت تاریخ اجتماعی، فرهنگی و هویتی اهمیت می‌یابد، چرا که بسیاری از لایه‌های زندگی مردم در اسناد رسمی و مکتوب، خاموش می‌مانند. تاریخ شفاهی با محوریت خاطرات شخصی و جمعی، تجربه‌های روزمره، نگاه‌های حاشیه‌ای و روایت‌های کمتر دیده‌شده، تصویری زنده و انسانی از گذشته را پیش چشم ما قرار می‌دهد.

مقایسه خاطرات مکتوب زنان و مردان در دفاع مقدس

محمدمهدی بهداروند

تفاوت زاویه‌ دید زنان و مردان در بازنمایی جنگ، موضوعی است که مطالعه تطبیقی آن می‌تواند به فهم عمیق‌تر از روح زمانه دفاع مقدس بینجامد. مردان، بیشتر در میدان نبرد و مواجهه مستقیم با دشمن حضور داشتند؛ در حالی که زنان، بار سنگین پشتیبانی، مراقبت، تربیت فرزندان و مدیریت خانواده را بر دوش داشتند. این دو تجربه متفاوت، دو گونه‌ی متمایز از روایت را شکل داده است: یکی مبتنی بر فعل و تصمیم در میدان عمل و دیگری بر احساس، تدبیر و تاب‌آوری در میدان زندگی.

واکاوی مرز خیال و حقیقت در خاطره‌نگاری؛ از ناکجاآباد تا آرمان‌شهر

حسن بهشتی‌پور

در هر جامعه‌ای، گذشته تنها در اسناد و وقایع نیست، بلکه در حافظه‌ها، روایت‌ها و خیال جمعی مردم استمرار می‌یابد. آن‌چه به نام «خاطره» یا «تاریخ شفاهی» ثبت می‌شود، اغلب آمیزه‌ای از واقعیت و بازآفرینی ذهنی است. این مقاله با تکیه بر مفهوم خیال در فلسفۀ تاریخ و نظریۀ حافظه، نسبت میان واقعیت تاریخی و بازنمایی خیالی را با استفاده از روش تحلیلی – توصیفی بررسی می‌کند.

مقایسه روایت فرماندهان با روایت رزمندگان عادی در دفاع مقدس

بررسی کارکردها و پیامدها

محمدمهدی بهداروند

تجربۀ دفاع مقدس، تنها از طریق آمار و گزارش‌های رسمی قابل فهم نیست؛ آنچه از جنگ باقی می‌ماند، روایت انسان‌هایی است که در میدان نبرد حضور داشتند. این روایت‌ها بسته به جایگاه، مسئولیت و تجربه فرد، شکل متفاوتی به خود می‌گیرند. فرماندهان که مدیریت عملیات و تصمیم‌گیری‌های کلان را بر عهده دارند و رزمندگان عادی که نقش عملیاتی و حضور مستقیم در خطوط مقدم را تجربه کرده‌اند، دو گروه اصلی روایت‌کنندگان هستند.
1
...
 
پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/17

از دغدغه‌های اصلی مورخان شناخت و فهم درست تاریخ بوده است. در این فرایند، به جهت توسعۀ دانش و تکثر موضوعات مورد مطالعۀ آن‌ها در دهه‌های اخیر، رویکرد «تاریخ فرهنگی» مطرح شد. در این شیوه بین‌رشته‌ای، از یافته‌ها و روش‌های علوم مرتبط به تاریخ استفاده می‌شود. این شاخه از دانش، به تاریخ و فرهنگ از پایین و دور از نخبگی سنتی می‌پردازد.