نظریه‌هایی درباره تاریخ شفاهی به روایت هوش مصنوعی

نظریه پنجم: وضعیت مرزیِ منبع در تاریخ شفاهی

تاریخ شفاهی، نه مطلقاً منبع دست اول است و نه مطلقاً دست دوم، بلکه در «وضعیت مرزی» میان این دو قرار می‌گیرد. از یک سو، به دلیل هم‌زمانی راوی با رویداد و دسترسی مستقیم به تجربه زیسته، قابلیت منبع اول بودن را دارد، از سوی دیگر، دخالت حافظه، فاصله زمانی، سوگیری راوی و ...

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/43

راوی و مصاحبه‌کننده چگونه می‌توانند به فهم مشترک برسند؟

فهم مشترک به این معناست که راوی و مصاحبه‌کننده نسبت به اهداف، ماهیت و برنامه تاریخ شفاهی آگاهی و درک یکسانی داشته باشند و در مسیر تحقق هدفی مشترک گام بردارند. چگونگی شکل‌گیری این فهم مشترک، از موضوعات مهم و قابل تأمل در فرایند مصاحبه تاریخ شفاهی است.

خاطرات سارو یعقوبیان

سارو یعقوبیان، از اقلیت ارامنه و رزمنده دفاع مقدس، مهمان دویست‌وهشتادوهفتمین برنامه شب خاطره (دی 1396) بود. او درباره دوران اسارت خاطره گفت. یعقوبیان گفت: «برادرم سال 1364 به خدمت رفت. من هم سال 1365 اعزام شدم. برادرم در جزیره مینو، در ژاندارمری خدمت می‌کرد.

آسیب‌شناسی سندپژوهی اسناد سفارت آمریکا

ضرورت بازخوانی علمی و تحلیل محتوای اسناد

حسن بهشتی‌پور

بیش از چهار دهه از انتشار نخستین مجموعه‌های اسناد سفارت آمریکا در تهران می‌گذرد. با این‌ حال، به‌رغم دسترسی نسبتاً آسان به این گنجینه اسنادی، بهره‌برداری پژوهشی نظام‌مند از آن، در حد شایسته‌ای نبوده است. هنوز «تصویر جامعی» از محتوای این 11 ‌هزار سند در اختیار نداریم.

عبور از آخرین خاکریز - 27

دکتر احمد عبدالرحمن

آنچه مسلم است پرسنل بیمارستان کینه و بغضی نسبت به شخص ایشان نداشتند که از خبر درگذشت او خوشحال شوند بلکه عقیده داشتند این مساله موجب خاتمه سریع جنگ خواهد شد و اعتراف می‌کنم که بسیاری از آنان افرادی جاهل و بد ذات بودند. حتی خاطرم است یکی از متخصصین بیهوشی به این مناسبت فرخنده! بطری‌های حاوی نوشابه بین کارکنان توزیع کرد.

زنده‌یاد «سیمین‌دخت وحیدی» در آینه خاطرات شاعران

کوچه شعر، پلاک مادری، منزل سیمین‌دخت

گفت‌وگو و تنظیم: مریم اسدی جعفری

بازگویی خاطره، یکی از بهترین و روشن‌ترین شیوه‌هایی است که می‌توان، یادبود عزیزان از دست رفته را گرامی داشت. با ابعاد اخلاقی و منشی آن‌ها آشنا شد و حتی زوایای نادیده از زندگی‌شان را شناخت. زنده‌یاد «سیمین‌دخت وحیدی» شاعر و ادیب معاصر که نقش مؤثری در برجسته‌سازی نقش زنان در شعر انقلاب و شعر جنگ داشت، ششم تیر 1405 در 93 سالگی، چشم از جهان فروبست. او کوله‌باری از خاطرات و فراز و فرودهای زندگی شخصی و حرفه‌ای داشت.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/42

فهم مشترک راوی و مصاحبه‌کننده درباره گذشته چه اهمیتی در تاریخ شفاهی دارد؟

فهم مشترک بین راوی و مصاحبه کننده یا همان پژوهشگر در تاریخ شفاهی مهم است چون مصاحبه را از یک پرسش‌وپاسخ ساده به یک گفت‌وگوی تفسیری تبدیل می‌کند. این فهم، اعتماد ایجاد می‌کند و به راوی اجازه می‌دهد تجربه‌هایش را دقیق‌تر و عمیق‌تر بیان کند، در حالی که مصاحبه‌کننده با پرسش‌های پیگیرانه می‌تواند به لایه‌های پنهان‌تر معنا، احساس و زمینه تاریخی دست یابد.

خاطرات محمد‌علی شعبانی

محمد‌علی شعبانی، کارگردان مستند «انحصار ورثه» درباره شهید سیدمرتضی آوینی، مهمان دویست‌وهشتادوششمین برنامه شب خاطره (آذر 1396) بود. او درباره تأثیر سه شخص در زندگی خود گفت. شعبانی گفت: «می‌خواهم از سه عزیز که تأثیر بسیاری در زندگی من داشتند، یاد کنم. اول؛ محمد‌رضا آقاسی بود که در کودکی، دکلمه‌های او را می‌خواندم و با آن دکلمه‌ها شهرت نسبی به دست آوردم.

تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ

از تفاوت مفهومی تا مرزبندی پژوهشی

دکتر ابوالفضل حسن‌آبادی

تاریخ شفاهی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین روش‌های پژوهش تاریخی تبدیل شده است. روشی که با تکیه بر روایت‌های انسانی تجربه‌های زیسته و حافظه فردی، امکان بازسازی لایه‌هایی از گذشته را فراهم می‌کند که در اسناد رسمی ثبت نشده‌اند. در میان شاخه‌های مختلف تاریخ شفاهی، دو حوزه تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ جایگاه ویژه‌ای دارند.

عبور از آخرین خاکریز - 26

دکتر احمد عبدالرحمن

لشکرهای رزهی و پیاده عراق دست به حمله گسترده‌ای از چند محور جنوبی، میانی و شمالی زدند. منطقه ما، نقطه شمالی جبهه به حساب می‌آمد و هدف از این تهاجم گسترده تسلط بر شهرهای قصرشیرین، سرپل ذهاب، گیلان‌غرب، سلسله کوه‌ها، ارتفاعات استراتژیک منطقه و پیش‌روی هر چه بیشتر به عمق خاک ایران بود.
 
نظریه‌هایی درباره تاریخ شفاهی به روایت هوش مصنوعی

نظریه پنجم: وضعیت مرزیِ منبع در تاریخ شفاهی

تاریخ شفاهی، نه مطلقاً منبع دست اول است و نه مطلقاً دست دوم، بلکه در «وضعیت مرزی» میان این دو قرار می‌گیرد. از یک سو، به دلیل هم‌زمانی راوی با رویداد و دسترسی مستقیم به تجربه زیسته، قابلیت منبع اول بودن را دارد، از سوی دیگر، دخالت حافظه، فاصله زمانی، سوگیری راوی و ...