ویژگی‏های یک مصاحبه گر خوب


در انجام ‏تاریخ شفاهی مصاحبه ابزار اصلی است. وجود یک مصاحبه‌گر ماهر و مؤدب در فرایند مصاحبه بسیار مهم است. یک مصاحبه‌ی خوب تنها به معیارهای زمانی، مکانی و فنی مصاحبه‌ بستگی ندارد، در این زمینه، برخی ویژگی‌های یک مصاحبه‌گر خوب عبارتند از:


1ـ معرفت‌پذیری Knowledgeable  : مصاحبه‌گر خوب دارای معرفت و شناخت وسیع از روش مصاحبه بوده و می‌تواند مکالمه‌ی آگاهانه‌ای را در رابطه با موضوع مورد مطالعه هدایت کند.

2ـ ساخت‌بندی کردن Structuring  : مصاحبه‌گر خوب باید هدف مطالعه را معرفی کرده و رویه‌های مصاحبه را تشریح کند. وی می‌تواند مصاحبه شونده را در جریان مصاحبه یاری دهد.

3ـ وضوح Clear  : مصاحبه‌گر خوب سوال‌های واضح، ساده و کوتاه می‌پرسد، به‌طور مستقیم و قابل فهم سوال کرده و اززبان آکادمیک یا لهجه‌ی حرفه‌ای استفاده نمی‌کند.

4ـ ‏ادب Gentle  : مصاحبه‌گر خوب به سوژه‌ها اجازه می‌دهد حرف‌هایشان را تمام کنند. ‏وی فردی ساده، راحت و مودب است.

5ـ حساسیت Sensitivity  :مصاحبه‌گر خوب به محتوای آنچه گفته می‌شود فعالانه گوش می‌دهد، جزییات گفته‌ها را در پاسخ مصاحبه شونده واکاوی کرده و به همه‌ی آنچه در خلال مصاحبه تبادل می‌شود، حساسیت دارد.

6ـ بازبودن Open  : مصاحبه‌گر ماهر دقت می‌کند که چه ابعادی از موضوع برای مصاحبه شونده مهم هستند؛ وی نسبت به همه ابعاد مورد بحث سوژه‌ها باز و پذیرا است.

7ـ هدایت Steering  : مصاحبه‌گر می‌داند به دنبال چه چیزی است. وی با موضوع، اهداف و ابعاد آن آشنایی دارد و مسیر مصاحبه‌ را راه‌یابی و هدایت می‌کند.

8ـ انتقادی Critical  : مصاحبه‌گر خوب هر چیز را به‌طور ‏غیرانتقادی نمی‌پذیرد؛ وی ا عتبار و روایی گفته‌های مصاحبه‌شونده رابه شیوه‌های متفاوت ارزیابی می‌کند.

9ـ یادآوری Remembering  : مصاحبه‌گر خوب هر چیزی را که مصاحبه شونده در جریان مصاحبه عنوان می‌دارد،یادداشت نموده و به خاطر سپرده و به موقع بازآوری و یادآوری می‌کند.

10ـ تفسیر Interpreting  : مصاحبه‌گر خوب گفته‌ها و جمله‌های فرد مصاحبه‌شونده را چه در طول مصاحبه و چه بعد از آن پیوسته تفسیر و تاویل می‌کند (ولکات، 1995)

نوع شناسی سوال‏های مصاحبه‌تاریخ شفاهی
در این بخش به دسته‌بندی انواع سوال‌هابه لحاظ موضوعی در مصاحبه پرداخته می شود. مصاحبه‌گر می‌تواند طیفی از این سوال‏ها را به طور هم‌زمانو موضوعی در مصاحبه ‏تاریخ شفاهی به کار گیرد.


1ـ سوال‌های رفتاری ـ تجربه‌ای Esperiential&Behavioural Question   : این سوال‌ها در راستای بررسی و واکاوی رفتارها و تجربه‌های مصاحبه شونده پرسیده می‌شوند. برای مثال، در پرسش از زندانیان سیاسی خواسته می‏شود ، فعالیت‏های ‏یک روز از زندان توصیف ‏شود.

2ـ سوال‌های ایده‌ای و ارزشی Ideational & Value Questions  : هدف این نوع سوال‌ها درک فرآیندهای شناختی و تفسیری افراد در خصوص عقاید، قضاوت‌ها و ارزش‌ها است. در مورد... چی فکر می‌کنید؟ دوست داشتید چه اتفاقی رخ می‌داد؟

3ـ سوال‌های احساسی Feeling Questions  : هدف این سوال ورود به دنیای احساس و عواطف مصاحبه شونده است. در مورد... چه احساسی دارید؟ راجع به... نظر شما چیست؟

4ـ سوال‌های معرفتی Knowledge Questions  : این سوال‌ها به آنچه پاسخ‌گو می‌داند،‌اشاره دارند. می‌توانید درباره‌ی... توضیح دهید؟

5ـ سوال‌های حسی Sensory Questions  : در مورد آنچه دیده‌،شنیده، چشیده، بوییده و لمس می‌شود، سوال می‌شود. وقتی با ‏دشمن روبرو شدید، چه ‏احساسی ‏به شما دست داد؟

6ـ سوال‌های زمینه‌ای Background Questions  : در مورد مشخصه‌های فرد پاسخ‌گو است. شما چند سال دارید؟آیا ازدواج کرده اید؟

سوال‌های 6 گانه‌ی ‏بالا را می‌توان درباره‌ی موضوع‌های مرتبط با زما‌ن‌های گذشته، حال و آینده پرسید. برای مثال، شما می‌توانید از مصاحبه شونده بپرسید: هم اکنون چه کار می‌کنید؟ در گذشته چه می‌کرده‌اید؟ یا در آینده چه خواهید کرد؟ چنین سوال‌هایی را می‌توانید درباره‌ی نگرش‌های کنونی، گذشته و آینده نیز مطرح کنید. (پاتون: 2002 : 352)

طیف دیگری از سوال‌های مصاحبه‌ای ‏است که در ادامه‌ی انواع فوق عنوان می‌شوند:

7ـ سوال‏های پیش‌فرضی Presumptive Questions  : سوال‌هایی که با این پیش‌فرض پرسیده می‌شوند که پاسخ‌گو اطلاعاتی در این خصوص دارد. مهمترین تجربه‌ای که شما در... داشته‌اید، چه بوده است:

8ـ سوال‌های پی‌گیری یا سوال‌های معطوف به جزییات Follow Up & Detailed Questions  : این نوع سوال‌ها با هدف دنبال کردن جزییات بیشتر در پاسخ‌ها پرسیده می‌شوند. برای مثال، ممکن است در مورد... که الان اشاره کردید، بیشتر توضیح دهید:

9ـ سوال‌های تکی One-Shot QUestions  : سوال‌هایی هستند که می‌توان در موقعیت‌های مغتنم مثلاً برای چند دقیقه با مصاحبه شونده آنها را پرسید. در این مورد به خصوص نظر شما چیست؟

10ـ سوال‌های خنثی: سوال‌هایی هستند که در آن مصاحبه شونده ترغیب می‌شود هر پاسخی را که دوست دارد ـ بدون توجه به نفع یا ضرر آن برای بستر موضوع ـ به محقق بدهد. مصاحبه‌گر باید فرد مصاحبه شونده را طوری متقاعد کند که از نوع پاسخ‌ وی ناراحت یا دستپاچه نمی‌شود.

11ـ سوال‌های بسته یا نهایی Closed & Final Questions  : سوال‌هایی که مصاحبه را به سمت خط پایان گفتگو رهنمون می‌سازد. آیا چیزی هست که بخواهید اضافه کنید؟ (,ibidپاتون)

‏ فائزه توکلی
مسئول کارگروه تاریخ شفاهی انجمن علمی ایرانی تاریخ و پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی



 
تعداد بازدید: 6114


نظر شما

 
نام:
ایمیل:
نظر:
 

هنگ سوم: خاطرات یک پزشک اسیر عراقی-68

از مهمترین هدف‌های عملیات بیت‌المقدس، آزادسازی شهر خرمشهر از اشغال نیروهای عراقی بود. نیروهای ایرانی از همان زمان که از رود کارون گذشتند تا ساعاتی پیش از حمله بزرگ خود علیه نیروهای ما د ر خرمشهر این هدف را دنبال می‌کردند. فرماندهان نیروهای ما از قصد ایرانی‌ها برای شروع حمله مطلع بودند، به همین خاطر مجبور شدند نیروهای زیادی را به خرمشهر بسیج کند.