عبور از آخرین خاکریز - 11

دکتر احمد عبدالرحمن

29 فروردین 1405

عملیات نصب و انفجار مین‌ها روزبه‌روز شدت می‌یافت، به طوری که سه ماه قبل از شروع جنگ حدود چهل و پنج تن نظامی از نیروهای مرزی کشته و بسیاری از این تعداد مجروح شدند. منطقۀ مرزی مملو از شکاف‌هایی بود که بسیاری از مبارزین کرد مخالف رژیم از آن‌ها نفوذ می‌کردند و مسئولین ذیربط در ارتش عراق هرگز برای شناسایی عامل و یا عوامل مین‌گذاری تحقیقاتی به عمل نیاوردند. با این همه حتی اگر فرض کنیم که ایران در این‌گونه عملیات نقش داشت، این تصور برای توجیه شروع جنگی گسترده کافی نیست.

در اوایل ماه ژوئن، حوادث خطرناک و مهمی رخ داد. برخی از درگیری‌ها در منطقۀ مرزی قوره‌تو، واقع در چهل کیلومتری شمال شرقی خانقین، به یک رویارویی حقیقی مبدل گردید. یک گروهان زرهی عراق تحت پوشش حملات سنگین توپخانه با نیروهای ایرانی درگیر شد، این درگیری‌ها به یگان‌های زرهی نیز کشیده شد.

چند روز بعد، از یکی از افسران شرکت‌کننده در آن رویارویی شنیدم که گروهانی از گردان هفت زرهی به واسطه آتش پر حجم ایران در نقطه‌ای از خاک عراق که به زمین‌های ایران امتداد می‌یابد به محاصره درآمد و افراد نیروهای تحت محاصره چند روزی به پشت تانک‌ها و زره‌پوش‌هایشان پناه بردند. این افسر توضیحی در مورد اینکه آغازگر جنگ چه کسی بود، نداد. ولی او تردید داشت که ایرانی‌ها جنگ را شروع کرده باشند. به هر حال، بعد از چند روز، نبردها متوقف شد بی آنکه یکی از طرفین از نقطۀ مرزی طرف دیگر عبور کرده باشد. اما نیروی زرهی عراق در آن منطقه چه می‌کرد؟ پاسخ هنوز معلوم نیست.

در پنجم ژوئن، سرتیپ ستاد محمدرضا عبدالواحد، فرماندۀ لشکر شش زرهی، از مناطق حساس منطقه و درمانگاه نظامی دیدار کرد. من آن جمعه پزشک کشیک بودم، فرمانده عصبی و خشمگین به نظر می‌رسید. وی علت اعزام مجروحان درگیری‌ها به بیمارستان نظامی بعقوبه را جویا شد.

ما مجبور بودیم عده‌ای از آن‌ها را که به معاینات پزشکی نیاز داشتند به بیمارستان انتقال دهیم. مدتی بعد فهمیدم، فرمانده به دلیل اینکه افسر دیده‌بانی یکی از آتش‌بارها را به بیمارستان فرستاده بودیم، عصبانی بود، به ظاهر پس از انتقال وی پشت خط آسیب دیده بود.

افسر مجروح به من گفت: «هیچ وقت سعی نخواهم کرد در مورد منطق نظامی غور و تفحص کنم، چرا که معتقدم این منطق و تفکر، خشک و در اکثر مواقع خالی از مفاهیم انسانی است.»

اظهارات افسر بیانگر طرز تفکر اکثر نظامیانی است که جنگ و درگیری را نوعی بازی قدرت و دستیابی به مهارت به حساب می‌آورند، بی آنکه تلفات نیروها و اهداف جنگ در نظر گرفته شود.

این افسر به علت عدم موفقیت در شکست محاصرۀ گروهان تحت محاصره، مورد توبیخ رئیس ستاد کل که در آن موقع از منطقه بازدید می‌کرد، قرار گرفته بود. وی هم‌چنین هنگام بازدید صدام از مقر لشکر در پادگان بعقوبه که با تخلیۀ هفده مجروح مقارن گردید، مورد عتاب واقع شد.