نقد کتاب همیشه بهار

غلامرضا عزیزی

حمله سراسری ارتش بعثی عراق به میهن عزیز ما در آخرین روز تابستان 1359 و شروع دفاع مقدس هشت ساله ملت ایران در برابر این تهاجم ناجوانمردانه، از همان آغاز روزهای جنگ دست‌مایه تولید آثار ادبی و هنری (شعر، داستان، رمان، خاطره، نمایشنامه، فیلمنامه و ...) و پژوهش‌های سیاسی و تاریخی شد. با پایان یافتن جنگ، تولید و انتشار مصاحبه‌های تاریخ شفاهی نیز آغاز شد و آرام آرام فزونی گرفت. شاید یکی از ویژگی‌های مصاحبه‌های تاریخ شفاهی منتشر شده، غلبه روایت مردانه از جنگ و دفاع مقدس بود.

مجموعه دو جلدی

توپخانه سپاه پاسداران

روایت یعقوب زهدی

محیا حافظی

کتاب توپخانه سپاه پاسداران، ماحصل ۲۹ جلسه گفت‌وگوی تاریخ شفاهی است که توسط مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس در دو جلد منتشر شده است. این اثر، روایتی مستند از زندگی و تجربیات سردار یعقوب زهدی است. وی در دوران دفاع مقدس، مسئولیت‌های کلیدی در راه‌اندازی، توسعه و فرماندهی توپخانه سپاه را بر عهده داشت و پس از شهیدان حسن طهرانی‌مقدم و حسن شفیع‌زاده، سومین فرماندۀ این واحد تخصصی بود.

نگاهی به کتاب پیشگامان وادی نور

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته)، پژوهشگر تاریخ شفاهی

در مواردی مشاهده شده که «مقدمه» یکی از اجزای کمتر مورد توجه در کتاب‌های تاریخ شفاهی است. اگر مقدمه را شامل مطالب توضیحی تدوینگر یا مصاحبه‌کننده (یا هر شخصی دیگر) بدانیم که در آن چگونگی به‌وجود آمدن کتاب را شرح داده است، در این حالت خواننده چه انتظاراتی از مقدمۀ کتاب مصاحبه‌های تاریخ شفاهی که به روش جلسه‌محور منتشر شده‌اند، دارد؟

نگاهی به کتاب «تاریخ شفاهی ۴۰ ساله ...»

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته) پژوهشکده اسناد، پژوهشگر تاریخ شفاهی

یکی از فرضیه‌های اصلی در خصوص چرایی رشد و گسترش تاریخ شفاهی در دوران جدید به این مسئله بازمی‌گردد که تاریخ شفاهی بهترین ابزار برای پرداختن به موضوع‌های کمتر شناخته شده تاریخ معاصر است. موضوع‌هایی که به‌ویژه به دلیل آن‌که اطلاعات چندانی از آن‌ها در دست نیست کمتر بدان‌ها پرداخته‌شده است. با اتکا پذیرش و اتکا به این فرض، تاریخ‌شفاهی می‌تواند ابزار و روشی مناسب برای ورود به بحث تاریخ‌نگاری نظامی باشد.

نقد و بررسی کتاب

شیوه‌نامه تاریخ شفاهی/ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، پژوهشکده اسناد

غلامرضا عزیزی
عضو هیئت علمی (بازنشسته) پژوهشکده اسناد، پژوهشگر تاریخ شفاهی

ضرورت تدوین شیوه‌نامه و ارائه روش‌های کار در هر پیشه و حرفه‌ای، مورد توجه همه کسانی است که خود روزی در ابتدای مسیر آن پیشه و حرفه قرار داشته و نیازمند دستنامه‌هایی بوده‌اند که راهنمای عمل و اقدام‌شان باشد و راه و روش درست کار را به آنها بیاموزد و از خطا و آزمون ایمن‌شان بدارد. از سوی دیگر افرادی که دانش‌آموخته و یا تجربه اندوختۀ یک پیشه و حرفه‌اند و خود سال‌ها درگیر کار بوده و...

معرفی کتاب

«شاه است حسین»

روایت زائران پیادۀ پاکستانی اربعین در سیستان و بلوچستان

مهدیه پالیزبان

شاه است حسین(ع) دومین اثر علیرضا میرشکار، نویسنده سیستان و بلوچستان است. او در دو سال با انجام ۹۰ ساعت مصاحبه در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ با زائران پاکستانی، پنجاه روایت به رشته تحریر درآورده است. در مقدمه کتاب، پژوهشگر روند گردآوری مصاحبه‌ها را توضیح داده است. در پیشگفتار نیز کشور پاکستان و تعدادی از آیین‌های سوگواری این کشور در ایام محرم معرفی شده است.

معرفی کتاب پاک‌سِتان

هجده روایت از خدام و زوار اربعین شبه قاره در سیستان و بلوچستان

مهدیه پالیزبان

پاک‌سِتان به کوشش احسان قائدی وانانی، مجموعه‌ای است از هجده روایت میدانی از ده نویسنده درباره زائران شبه قاره؛ زائرانی که از مرزهای میرجاوه و ریمدان خود را به ایران می‌رسانند تا در موکب‌هایی که چند سالی است برپا شده نفسی تازه کنند و ادامه مسیر را به سمت زیارت اربعین پیش بروند. این روایت‌ها سرشار از مهمان‌نوازی مردم سیستان و بلوچستان است.

عطر فلفل

خودبوم‌‌نگاره‌ای از سفر به ایالت بلوچستانِ پاکستان

مهدیه پالیزبان

کتاب عطر فلفل، نوشتۀ محمدعلی جعفری، روایتی از سفر به کویته پاکستان در ایام قبل از اربعین. به‌رغم همسایگی، اطلاعات و تصاویر زیادی از پاکستان در ذهن ایرانیان وجود ندارد. از این رو، این روایت و سفرنامه، جمله آثاری است که این خلأ را پر می‌کند و به آشنایی بیشتر با شیعیان پاکستان می‌انجامد.

نقد و بررسی کتاب «آن سوی دیوار»

تسخیر سفارت آمریکا به روایت حبیب‌الله بیطرف

حسن بهشتی‌پور

جلسه نقد و بررسی کتاب «آن سوی دیوار» دوشنبه 12 آبان 1404 با حضور راوی، تدوین‌گر و پژوهشگران در سالن طاهره صفارزاده حوزه هنری برگزار شد. در ادامه متن سخنرانی حسن بهشتی‌پور در این جلسه را می‌خوانیم؛ هر ساله با فرارسیدن سیزدهم آبان، بحث درباره چرایی و چگونگی تسخیر سفارت آمریکا در تهران دوباره در فضای عمومی و دانشگاهی زنده می‌شود. این رویداد نه فقط یک لحظۀ تاریخی، بلکه نقطۀ عطفی در بازتعریف روابط ایران و آمریکا و هویت سیاسی نسل انقلاب بود.

از جوانرود تا پیرانشهر

روایت رضا محمدی‌نیا

محیا حافظی

کتاب از جوانرود تا پیرانشهر روایت زندگی و مبارزات سردار رضا محمدی‌نیا است که مسئولیت‌هایی چون جانشینی منطقه هفت سپاه پاسداران، فعالیت در بخشداری جوانرود، حضور در جبهه‌های جنوب، تبلیغات قرارگاه حمزه سیدالشهدا و فرماندهی سپاه پیرانشهر را بر عهده داشت.