کتاب‌های تاریخ شفاهی با محوریت شهید طهرانی مقدم

از خط مقدم تا فاتح قدس

ملیحه کمال‌الدین

21 آبان 1399


در ظهر بیست و یکمین روز از آبان‌ماه سال1390، مردم تهران و کرج لرزش انفجاری را احساس کردند و بعد از آن این خبر رسانه‌ای شد که سردار حسن طهرانی مقدم رئیس سازمان خودکفایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌همراه چند تن از پاسداران در پادگان شهید مدرس و بر اثر انفجار زاغه مهمات به شهادت رسیدند. او که از فرماندهان هشت سال دفاع مقدس بود، به‌عنوان یکی از پایه‌گذاران برنامه موشکی در سپاه پاسداران شناخته می‌شد.

طهرانی مقدم در ششم آبان 1338 در تهران زاده شد. او در نخستین روزهای تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عضویت این نهاد درآمد و بنیان‌گذار واحد توپخانه در سپاه و نخستین فرمانده این واحد بود. او همچنین در تشکیل و بنیان‌گذاری فرماندهی موشکی سپاه پاسداران تأثیرگذار بود. وی پس از پایان دفاع مقدس، وارد حوزه تحقیقات و توسعه فعالیت‌های موشکی در سپاه پاسداران شد و مسئولیت ریاست سازمان جهاد خودکفایی سپاه را برعهده گرفت. از آن‌جا که او وظیفه مدیریت بر پروژه ساخت چند موشک را در واحد موشکی سپاه برعهده داشت، به او لقب «پدر موشکی ایران» را نیز داده‌اند.

در این نوشتار سعی شده به معرفی برخی از کتاب‌های تاریخ شفاهی که با محوریت این سردار دفاع مقدس به رشته تحریر درآمده است پرداخته شود.

خط مقدم

اولین گام‌های پژوهشی این کتاب که روایتی داستانی و مستند از تشکیل یگان موشکی ایران با محوریت زندگی شهید طهرانی مقدم است، در سال 1384 برداشته شده که در آن زمان هدف، جمع‌آوری خاطرات و مستندات دوران دفاع موشکی بوده است. از این کتاب که به کوشش فائضه غفار حدادی و با پژوهش محمدحسین پیکانی منتشر شده، در هفدهمین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع مقدس تقدیر به عمل آمده است. این اثر برشی مستند است از مردادماه سال 1363 تا دی‌ماه 1365 که شهید طهرانی مقدم در مصاحبه‌های آن بیش از آن که از خود بگوید، از یاران شهیدش گفته است و علاقه‌مند بوده که زحمات رزمندگان گمنام یگان موشکی در تاریخ ثبت و ضبط شود.

آن‌چنان که در مقدمه کتاب آمده است برای نگارش این کتاب با بیش از 50 نفر مصاحبه های عمیق و مفصلی صورت گرفته شده و در مواردی برای تکمیل و رفع تناقضات و ابهامات، مصاحبه با برخی افراد بیش از 20 بار تکرار شده است. این کتاب در قطع رقعی و 528 صفحه توسط انتشارات شهید کاظمی به تازگی به چاپ ششم رسیده و با قیمت 65 هزار تومان عرضه شده است.

یادگاران

«یادگاران» عنوان کتاب‌هایی است که تصاویری از سالیان جنگ را در قالب خاطره‌هایی بازنویسی شده برای افرادی که این سال‌ها را ندیده‌اند بازگو می‌کند. بیست و پنجمین کتاب از این مجموعه به بیان یکصد خاطره کوتاه از شهید حسن طهرانی مقدم بر اساس روایاتی از زبان برادر، همسر، فرزندان و دوستان شهید به قلم فرزانه مردی می‌پردازد.

در بخشی از کتاب آمده است: «در قید و بند میز و صندلی و اتاق کار فرمانده نمی ماند. گاهی کانکسی پیدا می‌کرد و کار را از همان جا شروع می‌کرد. چند طرح مهم را ا